Recenzje

„Skok w nowoczesność” to słodko-gorzka opowieść o zeszłowiecznych modelach przyspieszonego rozwoju w krajach rozwijających się, a także o uwikłaniu nauki w ideologię. Autor ukazuje niuanse romansu ekonomistów z polityką i narodziny modernistycznego etosu planowania. Leszczyński opisuje, jak w świadomości elit krajów ubogich wykształca się poczucie zacofania i zmysł nowoczesności. Odsłania kulisy zaangażowania ekonomistów europejskich w politykę gospodarczą krajów rozwijających się, ujawnia, że taktowali je oni jak poligon do eksperymentów planistycznych. Najnowsza książka Adama Leszczyńskiego, „Skok w nowoczesność”, wymyka się jednoznacznej klasyfikacji. W księgarniach znaleźć ją można w działach „historia”, „socjologia”, „ekonomia”, a także „reportaże”. Z wyjątkiem ostatniej, błędnej kategoryzacji pozostałe wydają się uzasadnione.

„Jeśli nie wiedzie ci się na Wybrzeżu Kości Słoniowej, wróć do ojczyzny. Kiedy droga wiedzie donikąd, trzeba z niej zawrócić” – zdania te wypowiada jeden z bohaterów „Wyprawy nadziei”, najnowszego filmu Michela K. Zongo, prezentowanego polskim widzom podczas tegorocznej Afrykamery.

Film „Dzisiaj” („Aujourd’hui” / „Tey”) to zwycięzca FESPACO w 2012 roku oraz zdobywca wyróżnienia na tegorocznej Afrykamerze. Opowieść tą uznać można za metaforę losów tysięcy Senegalczyków opuszczających swoją ojczyznę w poszukiwaniu lepszego życia.

Walczą w wojnach dorosłych, choć nie są za nie odpowiedzialne ani nie znają ich celów. Łączy je widmo utraconego dzieciństwa i doświadczenie kultury przemocy. Według definicji UNICEF są to osoby poniżej 18 roku życia, będące dobrowolnie lub przymusowo, bezpośrednio lub pośrednio, członkiem sił zbrojnych lub innych uzbrojonych grup. Sam zwrot „dziecko-żołnierz” budzi zakłopotanie jako oksymoron wskazujący na trudności z podziałem na ofiarę i sprawcę.

Joseph Kony do marca 2012 roku pozostawał postacią zupełnie nieznaną dla osób niezainteresowanych Afryką. Sytuacja uległa zmianie po emisji materiału fundacji Invisible Children. Filmu streszczać nie trzeba, skoro w trakcie czytania poniższego artykułu obejrzy go kilka tysięcy następnych użytkowników You-Tube`a. Warto jednak zwrócić uwagę na kilka niuansów „Kony-gate”.

Do polskich księgarń niedawno trafił przekład wartej lektury książki Adam Hochschilda – „Duch króla Leopolda. Opowieść o chciwości, terrorze i bohaterstwie w kolonialnej Afryce”. Dzieło z pogranicza literatury faktu, reportażu i beletrystyki warte polecenia osobom zainteresowanym Afryką, zwłaszcza okresem kolonialnym.

„Antymalaryki są konieczne. Minimalizują prawdopodobieństwo zachorowania” „Ale przecież one wpędzają człowieka w depresję!”. Dialog ten można potraktować jako krótkie résumé filmu – paraboli o śpiączce powstałej na skutek nieudolnej pomocy rozwojowej dla krajów Globalnego Południa.